www.enesmete.com
Ana Sayfa Güncel Almanak Neden "enesmete"? İletişim
ALMANAK
Arşiv 1923
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
...

       27 Ekim 1923: 25 Ekim 1923 günü Çankaya Köşkü’nde varılan karar gereğince Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'nin son Bakanlar Kurulu Başkanı Ali Fethi (Okyar) Bey, bütün arkadaşları ile birlikte Meclise istifalarını verdiler. Bakanlar kurulunu o tarihe kadar Meclis seçiyordu. Siyasi buhrandan orduyu dışarı da tutmak için, o zaman hükümete dahil bulunan Genel Kurmay Başkanı'nın istifa etmemesi uygun görülmüştü. Kabinenin topluca görevden çekilmesi, Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın muhaliflerinin bir liste üzerinde birleşememeleri, Cumhuriyetin gelmekte olduğuna bir işaret sayılabilirdi.

       29 Ekim 1923: TBMM’nin şimdi müze olan o zamanki küçük tarihi binasında saat 20:30 sıralarında Çorum Milletvekili İsmet (Eker) Bey Başkanlığı'nda 159 Milletvekili ile birlikte ittifakla şu karar alınmıştır; "Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir."

       Türkiye Cumhuriyeti Başkanlığı için yapılan oylamaya 158 kişi katılmış ve Cumhurbaşkanlığına oy birligi ile Ankara Milletvekili Gazi Mustafa Kemal Paşa seçilmiştir. (Gazi Paşa oylamaya katılmamıştır).

       Cumhuriyetin ilanı o akşam bütün imkansızlıklar içinde yurda duyurulmuş ve gece yarısından sonra 101 pare top atılarak şenlik yapılmıştır.

       30 Ekim 1923: İsmet (İnönü) Paşa "Başbakan" ünvanı ile kabineyi kurmak ile görevlendirildi. Kabine TBMM tarafından oy birliği ile onaylandı.

Başbakan: İsmet Paşa (Malatya)
Şer’iye Vekili: Mustafa Fevzi Efendi (Saruhan) (Sonradan bu bakanlık kaldırıldı, yerine Diyanet İşleri başkanlığı kuruldu)
Umumiye Vekili: Müşir (Mareşal) Fevzi Paşa (Çakmak) (İstanbul) (O tarihlerde Genel Kurmay Başkanlığı kabineye dahildi )
İktisat Vekili: Hasan (Saka)Bey (Trabzon)
Dahiliye Vekili: Recep (Peker) Bey (Kütahya)
Müdafa-i Milliye Vekili: Kazım (Özalp) Paşa (Balıkesir)
Adliye Vekili: Seyit Bey (İzmir)
Maarif Vekili: Safa Bey (Adana)
Nafıa Vekili: Muhtar Bey (Trabzon)
Sıhhiye Vekili: Dr. Refik (Saydam) Bey (İstanbul)
İmar ve İskan Vekili: Mustafa Necati Bey (İzmir)
Maliye Vekili: Hasan Bey (Gümüşhane)

       31 Ekim 1923: 3 Eylül 1914'de ilan edilen Seferberlik kaldırıldı .

       1 Kasım 1923: Fethi (Okyar) Bey (1880-1943) TBMM Başkanlığına seçildi.

       10 Kasım 1923: İstanbul Barosu Başkanı Lütfü Fikri Bey’in “Şimdi de Hilafet Meselesi” başlıklı yazısı "Tanin" ve bazı gazetelerde yayınlandı. Yazar, İstiklal Mahkemesinde idam istemiyle yargılandı ve 5 yıla mahkum oldu. Bu ceza, daha sonra TBMM tarafından affedildi.

       19 Kasım 1923: Gazi Mustafa Kemal Paşa, Halk Fırkası Genel Başkan Vekilliği’ni İsmet Paşa’ya devretti.

       24 Kasım 1923: Hindistan’daki İsmaili Mezhebi cemaat lideri Muhammed Ağa Han (1887-1957) ile Emir Ali, Hilafet ve Halifenin siyasi durumunun korunmasıyla ilgili olarak İsmet Paşa’ya mektup gönderdiler.

       5 Aralık 1923: Ağa Han’ın, İsmet Paşa’ya gönderdiği mektup, Paşa’nın eline geçmeden İstanbul gazetelerinin bazılarında yayınlandı.

       8 Aralık 1923: İstanbul’da, Ağa Han’ın mektubu dolayısıyla gazetecileri yargılayacak olan İstiklal Mahkemesinin üyeleri belli oldu.

       9 Aralık 1923: İstanbul’da gazeteciler tutuklandı.

       15 Aralık 1923: İstanbul İstiklal Mahkemesinde gazetecilerin yargılanmasına başlandı.

       26 Aralık 1923: Cumhuriyetin ilanı dolayısıyla genel af kabul edildi.